लोकतन्त्रको आत्मा स्वतन्त्र, निष्पक्ष र विश्वसनीय निर्वाचनमा निहित हुन्छ। निर्वाचनविना लोकतन्त्र केवल सैद्धान्तिक अवधारणामा सीमित रहन्छ। यही लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई मर्यादित, संस्थागत र विश्वसनीय बनाउने जिम्मेवारी संविधानले निर्वाचन आयोगलाई दिएको छ। आयोग कुनै दल, समूह वा व्यक्तिको प्रभावमा नभई संविधान र कानुनको मर्मअनुसार सञ्चालन हुने संवैधानिक निकाय हो। त्यसैले निर्वाचन आयोगले गरेका निर्णयलाई सम्मान गर्नु केवल कानुनी बाध्यता मात्र नभई लोकतन्त्रप्रतिको राजनीतिक प्रतिबद्धताको स्पष्ट अभिव्यक्ति हो। यही सन्दर्भमा निर्वाचन आयोगको निर्णयलाई स्वीकार गर्दै नेपाली कांग्रेस एकढिक्का भएर चुनावमा जानु आजको अपरिहार्य आवश्यकता बनेको छ।
नेपाली कांग्रेस नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको मूलधार हो। राणा शासनविरुद्धको संघर्षदेखि २००७ सालको परिवर्तन, २०४६ सालको जनआन्दोलन, २०६२/६३ को ऐतिहासिक आन्दोलन हुँदै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनासम्म कांग्रेसको भूमिका निर्णायक रहँदै आएको छ। यस्तो गौरवशाली इतिहास बोकेको पार्टीबाट जनताले सधैं लोकतान्त्रिक आचरण, संवैधानिक संस्थाप्रतिको सम्मान र राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकतामा राख्ने अपेक्षा गर्छन्। त्यसैले निर्वाचन आयोगका निर्णयलाई अस्वीकार गर्ने वा कमजोर बनाउने कुनै पनि प्रयास कांग्रेसको इतिहास, मूल्य र संस्कारसँग मेल खाँदैन।
लोकतान्त्रिक दलभित्र मतभेद हुनु स्वाभाविक प्रक्रिया हो। विचार, दृष्टिकोण र रणनीतिमा फरक–फरक धारणा आउनु पार्टीको जीवन्तताको संकेत पनि हो। तर ती मतभेदलाई कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ भन्ने कुराले पार्टीको परिपक्वता निर्धारण गर्छ। कांग्रेसको परम्परा आन्तरिक संवाद, बहस र सहमतिबाट निष्कर्षमा पुग्नु हो। निर्वाचन आयोगका निर्णयप्रति असन्तुष्टि भए त्यसलाई पार्टीका औपचारिक संरचना र कानुनी प्रक्रियामार्फत समाधान गर्नु नै लोकतान्त्रिक र जिम्मेवार बाटो हो। सार्वजनिक अस्वीकार, अवज्ञा वा विभाजनका संकेतले पार्टीलाई मात्र होइन, समग्र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई नै कमजोर बनाउँछ।
हालको राजनीतिक परिवेश संवेदनशील र प्रतिस्पर्धात्मक छ। जनता अब नाराभन्दा व्यवहारमा लोकतन्त्र खोजिरहेका छन्। संविधानको सम्मान गर्ने, संस्थागत निर्णय मान्ने र राजनीतिक स्थायित्व दिन सक्ने दलप्रति जनताको भरोसा बढ्दै गएको छ। यदि कांग्रेस आन्तरिक विवादमै अल्झिएर निर्वाचन आयोगकै निर्णयलाई चुनौती दिँदै विभाजित रूपमा चुनावमा जान्छ भने त्यसले मतदातामा नकारात्मक सन्देश जान सक्छ। यसले पार्टीलाई कमजोर र अविश्वसनीय देखाउने जोखिम रहन्छ। विपरीत रूपमा, आयोगको निर्णयलाई स्वीकार गर्दै एकढिक्का भएर चुनावमा होमिनुले कांग्रेस जिम्मेवार, परिपक्व र लोकतन्त्रप्रति इमानदार दल हो भन्ने सन्देश दिन्छ।
कांग्रेसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति नै यसको एकता हो। बलियो संगठनात्मक सञ्जाल, अनुभवी नेतृत्व, प्रतिबद्ध कार्यकर्ता र जनतासँगको ऐतिहासिक सम्बन्ध कांग्रेसका आधारस्तम्भ हुन्। तर यी सबै शक्तिहरू तब मात्र प्रभावकारी हुन्छन्, जब पार्टी एकढिक्का हुन्छ। आन्तरिक गुटबन्दी, असन्तोष र सार्वजनिक विवादले कार्यकर्ताको मनोबल कमजोर बनाउँछ र चुनावी अभियानमा प्रत्यक्ष असर पुर्याउँछ। इतिहासले स्पष्ट देखाएको तथ्य यही हो- कांग्रेस एक हुँदा विजयी हुन्छ, विभाजित हुँदा पराजित।
निर्वाचन आयोगको निर्णय स्वीकार गर्नु भनेको कांग्रेसले विधिको शासन र संवैधानिक व्यवस्थाप्रति आफ्नो अडान स्पष्ट गर्नु हो। यसले अन्य संवैधानिक निकायप्रति पनि सम्मानको संस्कृतिलाई मजबुत बनाउँछ। लोकतन्त्र व्यक्तिको इच्छाभन्दा संस्थाको सम्मानबाट बलियो बन्छ। कांग्रेसजस्तो जिम्मेवार पार्टीले संस्थामाथि विश्वास देखाउँदा सम्पूर्ण राजनीतिक प्रणालीलाई सकारात्मक सन्देश पुग्छ।
यसको अन्तर्राष्ट्रिय सन्देश पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। नेपाललाई लोकतान्त्रिक मुलुकका रूपमा चिनाउने कार्यमा प्रमुख राजनीतिक दलहरूको भूमिका निर्णायक हुन्छ। निर्वाचन आयोगको निर्णयलाई सम्मान गर्दै कांग्रेसले चुनावमा सहभागिता जनाउँदा नेपालमा लोकतान्त्रिक अभ्यास परिपक्व हुँदै गएको सन्देश अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा पनि जान्छ। यसले मुलुकको राजनीतिक स्थायित्व र विश्वसनीयता थप सुदृढ गर्छ।
अतः आजको घडीमा नेपाली कांग्रेसका शीर्ष नेतृत्वदेखि आधार तहका कार्यकर्तासम्म सबैले आत्ममन्थन गर्न आवश्यक छ। व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा, समूहगत स्वार्थ र क्षणिक असन्तुष्टिभन्दा माथि उठेर पार्टी, लोकतन्त्र र देशको हितलाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ। निर्वाचन आयोगको निर्णयलाई सम्मान गर्दै, आन्तरिक मतभेदलाई संवाद र सहमतिबाट समाधान गर्दै, एकढिक्का भएर चुनावमा जानु नै कांग्रेसका लागि सही, जिम्मेवार र दूरदर्शी कदम हुनेछ।
यही एकताले कांग्रेसलाई पुनः जनताको भरोसाको पार्टी बनाउनेछ, लोकतन्त्रलाई थप सुदृढ बनाउनेछ र समुन्नत, स्थिर तथा समावेशी नेपालको निर्माणतर्फ अघि बढ्ने बाटो खोल्नेछ।
– हरिश्चन्द्र जोशी
बित्थडचिर गाउँपालिका प्रवक्ता
वडा नं. ९ अध्यक्ष बझाङ
Advertisement
