काठमाडौं- आजदेखि नयाँ आर्थिक वर्ष २०८३/८४ औपचारिक रूपमा सुरु भएसँगै सरकारले ल्याएको नयाँ बजेटका व्यवस्था कार्यान्वयनमा आएका छन्। नयाँ आर्थिक वर्षसँगै सरकारको आम्दानी र खर्चको नयाँ खाता सञ्चालनमा आएको छ भने विभिन्न क्षेत्रका कर तथा शुल्कसम्बन्धी नयाँ प्रावधान लागू भएका छन्।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार निजी विद्यालय, कलेज, विश्वविद्यालय तथा प्राविधिक शिक्षालयमा अध्ययन गर्दा सेवा शुल्कमा ३ प्रतिशत ‘शिक्षा समता शुल्क’ थपिनेछ। यस्तै, सरकारी अस्पतालबाहेकका निजी अस्पताल, क्लिनिक र स्वास्थ्य संस्थाबाट सेवा लिँदा ३ प्रतिशत ‘स्वास्थ्य समता शुल्क’ तिर्नुपर्ने व्यवस्था लागू भएको छ।
विद्युत् उपभोगतर्फ पनि नयाँ व्यवस्था लागू भएको छ। अब घरायसी ग्राहकले मासिक ५० युनिटभन्दा बढी विद्युत् खपत गरेमा ५ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) तिर्नुपर्नेछ भने अन्य सबै प्रकारका उपभोक्तामा १३ प्रतिशत भ्याट यथावत् रहनेछ।
त्यसैगरी चुरोट, सुर्ती, खैनी, गुट्खा, बियर, स्वदेशी तथा विदेशी मदिरा तथा बढी चिनी भएका कार्बोनेटेड र एनर्जी ड्रिंक्समा बढाइएको अन्तःशुल्क पनि आजदेखि लागू भएको छ। उच्च क्षमताका विलासितापूर्ण सवारीसाधन तथा केही बहुमूल्य धातु र गहनामा समेत कर वृद्धि गरिएको छ।
यद्यपि उद्योग प्रवर्द्धनका लागि सरकारले २७३ प्रकारका कच्चा पदार्थमा भन्सार दर घटाएको तथा ३६० प्रकारका औद्योगिक प्रयोजनका वस्तुमा लाग्दै आएको अन्तःशुल्क हटाएको जनाएको छ।
सेयर बजारमा पनि नयाँ पुँजीगत लाभकर लागू भएको छ। अब एक वर्षभन्दा बढी अवधिसम्म स्वामित्वमा रहेको सेयर बिक्री गर्दा ७.५ प्रतिशत र एक वर्षभित्र बिक्री गर्दा १० प्रतिशत कर लाग्नेछ।
व्यक्तिगत आयकरतर्फ वार्षिक १० लाख रुपैयाँसम्म करयोग्य आय हुने व्यक्तिले १ प्रतिशत मात्रै आयकर तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। अधिकतम आयकर दर २९ प्रतिशतमा झारिएको छ।
यससँगै राइड सेयरिङ सेवामा आबद्ध सबै चालकका लागि स्थायी लेखा नम्बर (PAN) अनिवार्य गरिएको छ भने केही डिजिटल सेवा र राइड सेयरिङ सेवामा समेत नयाँ कर व्यवस्था लागू भएको सरकारले जनाएको छ।
