सुदूरपश्चिम प्रदेशको विकट हिमाली जिल्ला बझाङको साईपाल गाउँपालिकास्थित नेपाल–चीन सीमासम्म प्रमुख जिल्ला अधिकारी कैलाश ठकुराठीसहित सुरक्षा निकायको टोलीले सिमाना अनुगमन गरेका छन्।
सदरमुकाम चैनपुरबाट अषाढ ६ गते सिमाना अनुगमनका लागि गाडीमार्फत यात्रा सुरु गरिएको थियो। टोली बिहान ११ बजे कुवा भन्ने स्थानमा पुगेर भोजन गरेपछि अघि बढेको थियो भने साँझ काकरकोटमा स्थानीय पूर्व गाँउपालिका अध्यक्ष धामीको होटलमा बास बसिएको थियो।
भोलिपल्ट बिहान टोली साईपाल गाउँपालिका–१ स्थित काडा पुगेको थियो। त्यहाँ गाउँपालिका अध्यक्ष मानविर बोहरा, उपाध्यक्ष डोल्मा तामाङ, निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत जयराज जोशी, लेखापाल पवन भट्टराईलगायत स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूले टोलीलाई स्वागत गरेका थिए।
काडामै बिहानको भोजन गरी टोली साईपालको अति दुर्गम क्षेत्रतर्फ प्रस्थान गरेको थियो। साँझ धुली भन्ने स्थानमा लामागुरुको घरमा बास बसेको टोली भोलिपल्ट बिहान नयाँ भन्ने स्थानमा पुगेर उपाध्यक्ष डोल्मा तामाङको समन्वयमा भोजन गरी अगाडि बढेको थियो।
लगातारको यात्रा गर्दै टोली कालङ्गा गाड हुँदै रमणीय पाटनहरू पार गर्दै अन्ततः चौथो दिन नेपाल–चीन सिमानामा रहेको २ नम्बर सीमास्तम्भसम्म पुग्न सफल भएको हो। प्रमुख जिल्ला अधिकारी ठकुराठीसहितको टोलीमा शमशेर गुल्म पानकोट व्यारेकका गुल्मपति रमेश बानियाँ, सशस्त्र प्रहरी बल बझाङका डिएसपी दुर्गाप्रसाद भट्टलगायत ३३ जना सहभागी थिए।
साईपाल सिमानासम्म प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुग्नु बझाङको इतिहासमै पहिलो पटक भएको उपाध्यक्ष डोल्मा तामाङले बताइन्। उनका अनुसार यसअघि नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीको टोली त त्यहाँ पुगेका थिए, तर प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुग्नुभएको यो पहिलो घटना हो।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी ठकुराठीले भने, “नेपाल–चीन सिमानामा रहेको यो नाका देशकै सबैभन्दा छोटो दूरीको नाका हो। सरकारले यसलाई सञ्चालन गर्ने पहल गर्नु पर्छ। यदि खोलियो भने यसले बझाङ मात्र होइन, सम्पूर्ण सुदूरपश्चिमको आर्थिक र भौतिक विकासमा टेवा पुर्याउँछ।”
उनले सीमावर्ती क्षेत्रका नागरिकको आयआर्जनका मुख्य स्रोत यार्चागुम्बा र जडीबुटी भएकोले सुरक्षा सुनिश्चित गर्न टोली पुगेको बताए। साथै, उनले ४ गतेदेखि ७ गतेसम्म यार्चागुम्बा टिप्ने क्षेत्रमा प्रहरी सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको पनि जानकारी दिए।
ठकुराठीले भने, “यात्रा कठिन थियो, तर निकै रमाइलो पनि भयो। दुर्गम साईपालका जनताको दैनिकी बुझ्ने अवसर मिल्यो। एक वडाबाट अर्को वडामा पुग्न दिनभर लाग्ने रहेछ। म आफैँ आठ दिनको यात्रामा सयभन्दा बढी पटक लडेँ। सामान्य चोट पनि लाग्यो। तर, खुसि छु – साईपालको यात्रा गर्न पाएँ।”
यसैबीच नेपाली सेनाका गुल्मपति रमेश बानियाँले नेपाली सेना सधैँ सीमाको सुरक्षामा समर्पित रहेको बताए। उनले भने, “यो मेरो साईपाल भ्रमणको पहिलो पटक हो। २३ जना सैनिकसहित सीमासम्म पुगेका छौँ। सेनाले गाउँपालिका भित्रका विद्यालयहरूमा जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दैछ।”
सशस्त्र प्रहरी बल बझाङका डिएसपी दुर्गाप्रसाद भट्टले भने, “सिमानाको रक्षा हाम्रो पहिलो कर्तव्य हो। यात्रामा कठिनाइ भए पनि अनुभव रमाइलो रह्यो। साईपाल क्षेत्रको हावापानी र रहनसहन मन पर्यो।”
टोलीको यात्राका क्रममा उरैं नाकामा नेपालको नक्सासहित नाग देखिएको उल्लेख गर्दै स्थानीय तह र संघ सरकारसँग समन्वय गरी उक्त क्षेत्रलाई पर्यटन प्रवर्द्धनको दृष्टिले प्रचार गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी ठकुराठीले स्थानीय सरकारसँग हातेमालो गर्दै चीनको ताक्लाकोटसम्म सञ्जाल विस्तार गर्न पहल थालिने जानकारी दिए। साईपाल गाउँपालिका अध्यक्ष मानविर बोहरा र उपाध्यक्ष तामाङले पनि सिमानाको विकासका लागि स्थानीय तहबाट समन्वय गरिने प्रतिबद्धता जनाए।
