डडेल्धुरा– सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई राज्यले पिछडिएको दुर्गम क्षेत्रका रूपमा हेरे पनि यस क्षेत्रका धार्मिक स्थलहरूले पहिचानलाई बलियो बनाउँदै आएका छन्। तीमध्ये लाटा गन्याप एक महत्वपूर्ण धार्मिक धरोहर हो, जसले सुदूरपश्चिमकै संस्कृति, परम्परा, र आस्थालाई जोगाइराखेको छ।
डडेल्धुरा जिल्लाको गन्यापधुरा गाउँपालिका-२, बडाल बजार नजिकैको बडाल थलामा अवस्थित यो मन्दिर धार्मिक र ऐतिहासिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। विशेष गरी कार्तिक शुक्ल द्वादशीका दिन यहाँ ठूलो मेला लाग्ने गर्छ, जसलाई ‘बडाल जात’ भनिन्छ।
बडाल जात : सुदूरपश्चिमकै प्रसिद्ध सांस्कृतिक पर्व
प्रत्येक वर्ष कार्तिक शुक्ल एकादशीको रातिदेखि द्वादशीसम्म यहाँ प्रदेशकै ठूलो मेला लाग्ने गर्छ। यस अवसरमा सुदूरपश्चिमका विभिन्न जिल्लाहरूबाट हजारौँ भक्तजनहरू दर्शन गर्न आउँछन्।
बडाल जातको मुख्य आकर्षण भनेको चौलो खेल्ने परम्परा हो। स्थानीय बाजा-गाजा, दमाहा, भोक्करको घन्कावटका साथ पुरुषहरू ढाल, तरवार खेल्दै चौलो खेल्छन्, जसलाई ऐतिहासिक रूपमा साहस र वीरताको प्रतीक मानिन्छ।
धार्मिक विश्वास र आस्था
लाटा गन्याप मन्दिरमा शुद्ध शाकाहारी भोजन गरी चोखो मनले पूजा गर्ने व्यक्तिका मनोकामना पूरा हुने विश्वास रहिआएको छ। भक्तजनहरू जाग्राम बसेर पूजा गर्ने, दर्शन गर्ने र देवताको आशीर्वाद प्राप्त गर्ने परम्परा रहेको छ।
बडाल जातको समापनसँगै देवी-देवताहरूको दर्शन गरी धार्मिक तथा सांस्कृतिक आस्था पुन: जागृत गरिन्छ। यो जात्रा सुदूरपश्चिमको ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक पहिचानको महत्वपूर्ण हिस्सा बनिसकेको छ।
संस्कृति संरक्षण आवश्यक
ऐतिहासिक रूपमा प्राचीन कालदेखि चली आएको बडाल जात सुदूरपश्चिम प्रदेशको संस्कृति र परम्परालाई बचाइराख्ने महत्वपूर्ण सम्पदा हो। यसको संरक्षण, प्रवर्द्धन, र प्रचार-प्रसारले पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत योगदान पुर्याउन सक्छ।
लाटा गन्यापको धार्मिक महत्व र बडाल जातको सांस्कृतिक धरोहरलाई राज्यले पनि उच्च प्राथमिकता दिन आवश्यक छ, ताकि सुदूरपश्चिमको मौलिक पहिचान जोगाइराख्न सकियोस।
एस आर भट्ट
गन्यापधुरा गाउँपालिका ४ रुमायल डडेल्धुरा ।
हाल बसोबास कृष्णपुर नगरपालिका वडा नं ७ कञ्चनपुर ।
